පසුගිය දිනවල ශ්රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව තුළ සිදු වූ සිදුවීමක් නැවත වරක් පාර්ලිමේන්තු වරප්රසාද පිළිබඳ බරපතළ සමාජ සංවාදයක් ඇති කළේය. ආණ්ඩු පක්ෂයේ මන්ත්රීවරයෙකු විසින් ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ (BASL) සභාපතිවරයාට එරෙහිව බරපතළ චෝදනා පාර්ලිමේන්තුව තුළ ඉදිරිපත් කළ අතර, ඉන් අනතුරුව ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය විශේෂ මාධ්ය හමුවක් සහ නිල නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් එම චෝදනා අසත්ය, පදනම් විරහිත සහ ද්වේශසහගත බව ප්රකාශ කළේය.
මෙම සිදුවීම සමඟ නැවතත් මතුවූ ප්රශ්නය ඉතා සරලය.
පාර්ලිමේන්තු වරප්රසාද යනු මන්ත්රීවරයෙකුට ඕනෑම චෝදනාවක් කර නීතියෙන් ගැලවී යා හැකි ආරක්ෂක පලිහක්ද? නැතිනම් එය ජනතාව වෙනුවෙන් සත්යය බියෙන් තොරව ප්රකාශ කිරීම සඳහා ලබා දී ඇති ව්යවස්ථාමය ආරක්ෂාවක්ද?
මෙම සංවාදයට තවත් ඉන්ධන එක් කළේ ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා විසින් මීට පෙර සිදු කළ බවට පුළුල් ලෙස වාර්තා වූ ප්රකාශයකි. එහි අර්ථය ලෙස බොහෝ දෙනා ගෙන ගියේ, “බොරුවක් කියන්න ඕන නම් පාර්ලිමේන්තුවේදී කියන්න” යන අදහසයි. එවැනි ප්රකාශ නිවැරදි සන්දර්භයෙන් තොරව සමාජයට යන විට, පාර්ලිමේන්තු වරප්රසාද පිළිබඳ වැරදි අවබෝධයක් ගොඩනැඟීමේ අවදානමක් පවතී.
කෙසේ වෙතත්, සාධාරණව කිව යුතු කරුණක් තිබේ. මෙය වර්තමාන ආණ්ඩුවකින් ආරම්භ වූ සංසිද්ධියක් නොවේ. මහින්ද රාජපක්ෂ, මෛත්රීපාල සිරිසේන, රනිල් වික්රමසිංහ සහ වර්තමාන ආණ්ඩු සමය ඇතුළු විවිධ කාලවලදී, පාර්ලිමේන්තු වරප්රසාදයට මුවා වී පුද්ගලයන්ට එරෙහිව පදනම් විරහිත හෝ පසුව දැඩි ලෙස මතභේදයට ලක් වූ ප්රකාශ සිදු වූ බවට චෝදනා එල්ල වී ඇත. වෙනස් වූයේ ආණ්ඩු පමණි. නමුත් නරක සම්ප්රදාය වෙනස් වූයේ නැත.
මේ නිසා ප්රශ්නය එක් මන්ත්රීවරයෙකු හෝ එක් දේශපාලන පක්ෂයක් ගැන නොවේ. ප්රශ්නය වන්නේ, ප්රජාතන්ත්රවාදය ආරක්ෂා කිරීමට නිර්මාණය කළ ව්යවස්ථාමය වරප්රසාදයක්, අද ඇතැම් අවස්ථාවල පුද්ගල චරිත ඝාතනය, අසත්ය චෝදනා සහ දේශපාලන පළිගැනීම් සඳහා භාවිතා වන්නේද යන්නයි.
එබැවින් මෙම ලිපියේ අරමුණ කිසිදු පක්ෂයකට චෝදනා කිරීම නොව, ලෝකයේ දියුණු ප්රජාතන්ත්රවාදී රටවල පාර්ලිමේන්තු වරප්රසාද භාවිතා කරන ආකාරය සහ ශ්රී ලංකාවේ එය ක්රියාත්මක වන ආකාරය සංසන්දනය කර, මෙම තත්ත්වය වෙනස් විය යුත්තේ ඇයි සහ කෙසේද යන්න විමසා බැලීමයි.
පාර්ලිමේන්තු වරප්රසාද යනු මහජන නියෝජිතයන්ට අසීමිත නිදහසක් ලබාදීමට නිර්මාණය කළ ක්රමවේදයක් නොවේ. එය නිර්මාණය කර ඇත්තේ මහජනතාව වෙනුවෙන් බියෙන් තොරව කතා කිරීමටත්, රජය වගකීම්වලට යටත් කිරීමටත්, ප්රජාතන්ත්රවාදය ආරක්ෂා කිරීමටත් ය.
එහෙත් ශ්රී ලංකාවේ, මෙම වරප්රසාද බොහෝ අවස්ථාවලදී තමන්ගේ දේශපාලන ප්රතිවාදීන්ට, රාජ්ය නිලධාරීන්ට, ව්යාපාරිකයන්ට හෝ සාමාන්ය පුරවැසියන්ට එරෙහිව පදනම් විරහිත චෝදනා එල්ල කිරීමේ ආවරණයක් බවට පත් වී තිබේ. පාර්ලිමේන්තුව තුළ සිදු කරන එවැනි ප්රකාශ සඳහා අපහාස නඩු හෝ වෙනත් සිවිල් වගකීම් බොහෝ විට අදාළ නොවන බැවින්, ඇතැම් මන්ත්රීවරු එය වගකීම් විරහිතව භාවිතා කරන බවට දැඩි විවේචන එල්ල වේ.
සැබෑ ප්රජාතන්ත්රවාදී රටවල තත්ත්වය ඊට වඩා වෙනස්ය. එක්සත් රාජධානිය, කැනඩාව, ඕස්ට්රේලියාව සහ නවසීලන්තය වැනි රටවල පාර්ලිමේන්තු වරප්රසාද යොදා ගනු ලබන්නේ ජාතික වැදගත්කමක් ඇති කරුණු, රජයේ වගවීම, මහජන මුදල් භාවිතය සහ ප්රතිපත්ති පිළිබඳ විවේචන සඳහාය. පදනම් විරහිත පුද්ගලික චෝදනා කිරීම හෝ චරිත ඝාතනය සඳහා එය භාවිතා කිරීම දේශපාලනිකව හා සදාචාරාත්මකව පිළිගත නොහැකි ක්රියාවක් ලෙස සැලකේ.
ශ්රී ලංකාවේ ගැටලුව වන්නේ නීතියෙන් ලබා දී ඇති වරප්රසාදය ඇතැම් දේශපාලනඥයන් විසින් සත්යය සෙවීම සඳහා නොව, තමන්ට පිළිතුරු දිය නොහැකි පුද්ගලයන්ට මඩ ගැසීමට සහ ජනමතය හැසිරවීමට භාවිතා කිරීමයි. එවැනි ප්රකාශවලට ලක්වන පුද්ගලයාට එම මොහොතේම එකම වේදිකාවේ පිළිතුරු දීමට හෝ තම කීර්තිය ආරක්ෂා කිරීමට අවස්ථාවක් නොලැබේ. එය ප්රජාතන්ත්රවාදයේ මූලික සාධාරණත්වයටද පටහැනිය.
පාර්ලිමේන්තුව යනු සත්යය, සාක්ෂි සහ වගකීම මත පදනම් වූ ආයතනයක් විය යුතුය. අසත්ය චෝදනා, කටකතා සහ දේශපාලනික මඩ ප්රහාර සඳහා එය භාවිතා කරන විට, හානි වන්නේ එක් පුද්ගලයෙකුට පමණක් නොව, සමස්ත පාර්ලිමේන්තු පද්ධතියේ විශ්වාසනීයත්වයටය.
වරප්රසාදයක් යනු වගකීම්වලින් නිදහස් වීම නොවේ. එය මහජන විශ්වාසය රැක ගැනීම සඳහා ලබා දී ඇති විශේෂ වගකීමකි. එම වරප්රසාද අයථා ලෙස භාවිතා කරන සෑම අවස්ථාවකදීම, ලෝකය ඉදිරියේ අපහාසයට ලක් වන්නේ එක් මන්ත්රීවරයෙකු නොව, ශ්රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව සහ එහි ප්රජාතන්ත්රවාදී සම්ප්රදායමයි.
ඒ නිසා පාර්ලිමේන්තු වරප්රසාද යනු චරිත ඝාතනයට හෝ අසත්ය ප්රකාශ කිරීමට ඇති බලපත්රයක් නොව, සත්යය වෙනුවෙන් බියෙන් තොරව කතා කිරීමේ වගකීමක් බව සියලු මහජන නියෝජිතයන් තේරුම් ගත යුතුය. එසේ නොවන්නේ නම්, පාර්ලිමේන්තුව ජනතා විශ්වාසය ගොඩනඟන ස්ථානයක් නොව, වගකීම් රහිත චෝදනා ඉදිරිපත් කරන වේදිකාවක් බවට පත්වීම වැළැක්විය නොහැක.
